Bismiellah –hier-Rahman –nier-Rahiem
Ja ajohal-laziena- amenoe kotieba ‘alaikum-mus-siejamo kama kotieba ‘alal-laziena mien qab- lie-kum la ‘al-la kum ta-ta-qoen. (H.K. 2:183).
“O gijlieden, die gelooft! de vasten is u voorgeschreven, zoals het degenen vóór u werd voorgeschreven, opdat u zich tegen het kwaad zult hoeden”
Volgens Ibn ‘Abbas zag de Profeet, na zijn vlucht naar Medina, de joden op de 10de van de maand Muharram vasten. Hem werd verteld dat Mozes op die dag vastte ter herdenking van de verlossing van de Israëlieten van de Farao. De Profeet merkte op dat de moslims nader bij Mozes waren dan de joden en beval die dag om als een vastendag in acht te nemen (Bu. 30:69).
De gedachte achter dit vrijwillig lijden in de vorm van vasten in dagen van rouw en ongeluk schijnt geweest te zijn om de vertoornde Godheid te verzoenen en erbarming in Hem op te wekken. Het denkbeeld dat de vasten een boetedoening was, komt hier vandaan. Een leed of een ramp werd beschouwd als zonde en met vasten werd een zichtbare uitdrukking van berouw van het hart getoond.
De vasten van Mozes gedurende veertig dagen - welk voorbeeld later door Jezus Christus gevolgd werd - schijnt de enige uitzondering te zijn. Er werd in dit geval gevast als voorbereiding tot het ontvangen van een openbaring.
In de Encyclopedia Brittanica, in het artikel over vasten, lezen wij:
“De wijzen en motieven daarvan verschillen aanmerkelijk overeenkomstig de streek, het ras, de beschaving en andere omstandigheden; maar het zou moeilijk zijn enig godsdienststelsel, welk ook, te noemen, waarin het helemaal niet erkend wordt”
Eerst in de islam kreeg het gebruik een diepere betekenis. Hij verwierp het denkbeeld van het tot bedaren brengen van de Goddelijke boosheid of het opwekken van de Goddelijke erbarming door vrijwillig te lijden. In de plaats daarvan stelde Hij regels en onafgebroken vasten in, ongeacht in welke toestand het individu of het volk verkeerde, als een middel tot ontwikkeling van het innerlijke vermogen van de mens.
De heilige Koran geeft de vasten een permanent karakter en wordt alle gedachte aan leed, ongeluk en zonde achterwege gelaten. Het wezenlijk doel van de vasten wordt alsvolgt aangeduid: “zodat u zich zult hoeden tegen het kwaad (tattaqun)”
Je vast om een goed mens te worden, om een hoge geestelijke ontwikkeling te bereiken, om een Muttaqi te worden.
Muttaqi in de Heilige Koran is iemand die zich in het hoogste stadium van de geestelijke ontwikkeling bevindt en wordt heel vaak vermeld. “Allah is de vriend van de muttaqin” (H.K. 45:19); “Allah heeft de muttaqin lief” (H.K. 3:75; 9:4, 7); “Allah is met de muttaqin” (H.K. 2:194; 9:36, 123); “Het goede einde is voor de muttaqin” (H.K. 7:128; 11:49; 28:83); “Voor de muttaqin is een uitnemend toevluchtsoord” (H.K. 38:49). Deze en talrijke soortgelijke passages tonen duidelijk aan dat de muttaqi volgens de Heilige Koran de persoon is, die het hoogste stadium van de geestelijke ontwikkeling heeft bereikt.
En aangezien het doel van de vasten is om een muttaqi te worden, is het duidelijk, dat de Heilige Koran de vasten beveelt met het doel dat de mens de hoogste geestelijke stadia bereikt.
Vasten leidt tot geestelijke discipline
“Derhalve behoren zij aan Mijn roep gehoor te geven (door
te vasten) en in Mij te geloven, zodat zij de rechte weg (naar Mij)
zullen bewandelen” (H.K. 2:186). Ook in de Hadith wordt er veel
nadruk gelegd op het feit dat het zoeken van Gods welbehagen het uiteindelijke
doel van de vasten moet zijn: “Al wie gedurende (de maand) Ramadan
vast, in Mij gelooft en Mijn welbehagen zoekt” (Bu. 2:28).
“De Profeet zei, dat de vasten een schild is; dat hij (d.w.z. de vastende) geen onbehoorlijk taalgebruik mag gebruiken, enz. en waarlijk, de adem van een vastende is Allah aangenamer dan de geur van muskus. Hij onthoudt zich van eten en drinken en andere verlangens om Allah’s welbehagen te zoeken: de vasten is voor Allah alleen” (Bu. 30:2).
Omdat het Gods bevel is, mag hij niet eten of drinken. Er is in de verborgen hoeken van zijn huis niemand die hem ziet als hij een glas drank in zijn droge en brandende keel giet; toch heeft zich in hem het bewustzijn van het nabijheid van God zodanig ontwikkeld dat hij geen druppel daarvan tot zich neemt. Telkens als hij in verleiding wordt gebracht, overwint hij haar, omdat er juist op het kritieke moment een innerlijke stem spreekt: “God is met mij “God ziet mij”. Geen devotie, hoe innig ook, kan een dergelijk bewustzijn van de nabijheid tot God en van Zijn alomtegenwoordigheid ontwikkelen als de vasten gedurende een hele maand.
Een zedelijke discipline
Die les wordt van dag tot dag een maand lang herhaald en zoals
lichaamsoefening de mens lichamelijk sterk maakt, zo versterkt de
vasten de zedelijke kant van zijn leven door het opzettelijk ontberen
van alles wat niet geoorloofd is.
Sociale waarde van de vasten
Er is een grote sociale barrière tussen rijken en armen. Deze
barrière wordt alleen weggenomen wanneer ook de rijken de kwellingen
van de honger voelen en niets te eten krijgen gedurende een hele maand.
De gehele moslimwereld, arm en rijk, wordt op deze wijze op hetzelfde
niveau gebracht omdat hen slechts twee maaltijden per dag gegund wordt.
Fysieke waarde van de vasten
Het klinkt tegenstrijdig, maar zich onthouden van voedsel met tussenpozen
verhoogt juist de eetlust. De rust die aan de spijsverteringsorganen
gedurende een volle maand gegeven wordt, geeft ze meer kracht omdat
alle organen van het lichaam zo gemaakt zijn dat rust hun functioneren
alleen maar bevordert. Dus hoe beter de conditie van de organen, des
te gezonder is de lichamelijke groei van de mens.
De ethische kant van vasten
De Heilige Koran (107:4, 5) zegt hierover: “Wee over de biddenden,
die niet indachtig zijn aan (het doel van) hun gebeden”.
In een Hadith wordt de ethische kant van de vasten in de volgende bewoordingen aangetoond:
“De vasten is een schild; hij die vast mag geen scheldwoorden gebruiken of wandaden verrichten. Indien iemand met hem vecht, ruziet of hem beledigt, dient hij te zeggen: ‘Waarlijk, ik vast’. Bij Hem, die mijn ziel in Zijn handen heeft! De adem van de vastende is bij Allah aangenamer dan de geur van muskus” (Bu. 30:2).
Niet alleen het niet eten is belangrijk maar ook zich onthouden van onbehoorlijk taalgebruik, belediging en allerlei slechte woorden en daden en dat hij zelfs geen kwetsend woord uit weerwraak zegt. Zo onderwerpt de vastende zich niet alleen aan een fysieke discipline door zijn verlangens, het hunkeren naar voedsel en drank in toom te houden, maar moet hij zich ook onderwerpen aan een directe zedelijke discipline door alle soorten van slechte woorden en slechte daden te vermijden.
De maand ramadan
“De maand Ramadan is die, waarin de Koran geopenbaard werd,
een leiding voor de mensen en duidelijke bewijzen van de leiding en
de onderscheiding; derhalve, wie van u van de komst van deze maand
getuigt, moet daarin vasten” (H.K. 2:185).
Het was in de maand Ramadan dat de eerste straal van het Goddelijke licht op de geest van de Profeet viel en dat de engel met de grote Goddelijke boodschap verscheen. Deze nacht wordt Lailat al Qadre genoemd. “Waarlijk, Wij hebben hem in lailat al-Qadr geopenbaard. En wat zal u doen begrijpen wat lailat-Qadr is? Lailat al-Qadr is beter dan duizend maanden. De engelen en de inspiratie (al-ruh) dalen daarin met het verlof van hun Heer voor ieder gebod (amr) neer. Vrede! die duurt tot het aanbreken van de morgen”.
De beweging die door de intrede van de maand Ramadan in de islamitische wereld teweeggebracht wordt, is de grootste massabeweging op aarde.
Rijk en arm, hoog en laag, meester en dienaar, regeerder en geregeerde, zwart en blank, oosterling en westerling, van het ene einde van de aarde tot het andere veranderen plotseling hun levenswijze als zij de kleine maansikkel bij de aanvang van de maand Ramadan aan de horizon zien verschijnen. Er is op de wereld geen ander voorbeeld van een massabeweging op dergelijke schaal.
Buchari (30:5) zegt over de maand Ramadan het volgende: “Wanneer de maand Ramadan intreedt, worden de poorten van de hemel geopend en de poorten van de hel gesloten en de duivels in ketenen geklonken”
Dit kan alleen gezegd worden van de persoon, die zowel fysiek als zedelijk vast. De duivels worden in zijn geval in ketenen geslagen, want hij beteugelt en overwint de lagere hartstochten, waardoor de duivel een mens in het kwade doet vervallen. De poorten van de hel worden voor hem gesloten omdat hij alle kwaad vermijdt. De poorten van de hemel worden voor hem geopend omdat hij zich boven de fysieke begeerten verheft en zich ten dienste stelt van de mensheid.